TÜRK ROCK'ININ İKİ DEVİ CEM KARACA VE ERKİN KORAY "LİTERATÜRE GEÇTİ"
Rock'ın "kitaplı" kralları
"Bir Erkin Koray Kitabı" ve "Bir Cem Karaca Kitabı." Bu iki kitap, bir döneme damgasını vurmuş iki "dinozorumuzun" hayatını anlatırken Türk rock tarihine de ışık tutuyor. Bir de yazarlar, bir biyografiyi aşacak düzeyde ahkâm kesmeseymiş...
Ada Yayıncılık biyografi dizisinin editörü Sarp Keskiner "Bir Cem Karaca Kitabı"nın önsözünde, 80'lerin sonuna doğru "Türkiye'de rock var mı" panelleri düzenlemenin pek moda olduğunu, sonra bu "beyhude geyik günleri"nin kendiliğinden sona erdiğini söylüyor. Bu "panelde buluşalım" dönemini kazasız panelsiz atlatmış bir Türk genci olarak içinde bulunduğumuz şaşkınlık halinin nedeni üzerine hep kafa yormuşumdur. Bildiğim kadarıyla özellikle büyük şehirlerde rock altkültürü her zamankinden daha hızlı yayılıyordu. Durumu Yüksek Kaldırım'da dolarla alışveriş dönemine geçilmesinden olduğu kadar, yeni yetme grupların vasati bin kişilik sinema salonlarını dolduracak bir kitle bularak günü kurtaran konserler vermesinden de anlayabilirdiniz. Üstelik Erkin Koray'ın uzun saçları yüzünden Beyoğlu karakolunun müdavimi olduğu günler geride kalmış, mahalle aralarında oynayan çocuklar uzun saçlı gençlere "Aaa bak Barış Manço geçiyor" şeklinde hafif makara yapar olmuşlardı.
Sözü geçen "beyhude paneller" sanırım rock dinleyicisinin işin raconunu kapabileceği yayınların eksikliğinden kaynaklanıyordu. Zamanın dergileri, popçuların sansasyonel haberlerinden yer kalırsa belki yeni rock gruplarından birine yer verirlerdi. Bu ticari karşılığı olmayan müzik trendini genel olarak içinde bir sürü konser haberinin ve her tarafından kıl fışkıran vahşi görünüşlü rocker fotoğrafının yer aldığı karışık sayfalarla geçiştirirlerdi.
70'lere ait herşeyin üzerine bir sünger çekmenin moda olduğu o günlerde Erkin Koray, Cem Karaca gibi hâlâ hatırlanan kült isimler vardı ama gençlerin okuduğu dergilere müziklerinden çok magazinel olaylarla konu olabiliyorlardı.
Radyo ve televizyonda bütün dünyanın rock müziğine yer verebilen, sadece iki program vardı: Yavuz Aydar'ın TRT 3'teki programı Stüdyo FM ve İzzet Öz'ün haftada bir radyoya, ayda bir de TV'ye hazırladığı "Teleskop."
Rock: Elde var bir
Çok şükür, Türkiye'de rock müziğinin olup olmadığını abilerimizin eski kırkbeşliklerinden öğrenebildiğimiz o günler geride kaldı. Şimdi artık Erkin Koray'ın "Hababam Sınıfı"nın müziğini yapan bir rock - arabeskçi değil Türkiye'nin ilk gitar kahramanı; Cem Karaca'nın da bir vatan haini değil "baba" bir rock solisti olduğunu biliyoruz.
Bu zincirin son halkası, bölük pörçük bilgilerimizi derli toplu bir belge olarak okuma lüksüne kavuşmamız olmalıydı ve sonunda o da oldu. Münir Tireli ve Gökhan Aya tarafından hazırlanan, Ada Yayıncılık tarafından yayımlanan "Bir Erkin Koray Kitabı" ve "Bir Cem Karaca Kitabı" Türkiye'de rock'ın olup olmadığı, eğer varsa nerelerde bulunduğu gibi beyhude soruların toplu bir yanıtı niteliğinde. Kitaplar rock'ın tüm dünyayı salladığı 60'larda ve deneysel bir platform olarak algılanarak diğer türlerle harmanlandığı 70'lerde Türkiye'deki durumu tüm ayrıntılarıyla gözler önüne sererken, Erkin Koray ve Cem Karaca'nın hayatındaki karanlık noktaları da aydınlatıyor. Cem Karaca'nın 12 Eylül sonrasında magazin basınının katkılarıyla "vatan haini" ilan edilmesi ve hayatının yedi yılını yurtdışında geçirmek zorunda kalması gibi olaylar dönemin psikolojisine ışık tutması açısından oldukça ilginç.
Fakat Üç Hürel, Edip Akbayram ve Bülent Ortaçgil biyografileriyle devam ettirilmesi düşünülen bu dizide dikkati çeken birtakım temel yanlışlar da yok değil. Birincisi yazarların, sanatçıların hayatından kesitler anlatmak ve zamanın ruhunu yansıtmak yerine sık sık şarkıların armonik yapıları üzerine sonu gelmez tahlillere girişme eğilimleri. Grupların nereden gelip nereye gittikleri adeta harita üzerinde gösterilir gibi geçiştirilirken, parçaların tek tek ameliyat masasına yatırılması yazarların gereksiz bir yetkinlik çabasına giriştikleri izlenimi uyandırıyor.
Yazarlar bu kadarla da kalmıyor, dinledikleri parçaları bugünün normlarıyla karşılaştırma hatasına da düşüyorlar. Örneğin Gökhan Aya "Bir Cem Karaca Kitabı"nda, "Gılgamış" adlı parça için "Yine rock müziğin kıstasları söz konusu olduğunda günümüz yeni basçılarının ve davulcularının yanından bile geçmediği bir bas ve davul hattına sahipti bu parça" gibi havada kalan bir ifade kullanıyor. Bu cümlenin Seyhan Karabay ve Leon Habib'i övmek için mi, yoksa konuyla hiç alâkası olmayan bugünün müzisyenlerini dövmek için mi kurulduğu pek anlaşılmıyor. Ayrıca sözü geçen parçayı bilmiyorsanız yorum iyice anlamsızlaşıyor. Yazarların bu tip havada kalan yorum cümlelerine sık sık başvurmaları kitapların biyografi okumak isteyen okur için değil, Erkin Koray ve Cem Karaca parçalarını toplayan bir avuç hasta koleksiyoncu için yazıldığı kuşkusunu yaratıyor.
"Kaynağından" sapmış
Temel yanlışlardan ikincisi ise tamamen teknik bir konu. Biyografi, roman gibi baştan sona okumak zorunda olmadığınız bir tür. Gerektiğinde kaynak olarak başvurabilir, içinde sanatçının herhangi bir dönemine ait, daha önce farkına varmadığınız bir ayrıntıyı yakalayabilirsiniz. Ancak bu kitaplardan kaynak olarak faydalanmanız bayağı meşakkatli bir iş, hepsini baştan sona gözden geçirmeniz gerekebilir. Çünkü sanatçıların farklı dönemlerini, çalıştıkları farklı grupları ya da yöneldikleri yolları belirleyen üstbaşlıklara ne yazık ki rastlanmıyor. Bu durum da kitapların yetkin birer biyografi olmaktan çok dergilerde yer alabilecek geniş birer inceleme yazısı gibi kurgulandığı izlenimini uyandırıyor.
Tabii bütün bu eleştirileri sıralayarak sadece bir biyografi formu belirleme çabası içerisindeyiz. Yoksa yazarların emeğine saygısızlık etmek gibi bir amacımız yok. Aksine, böylesine kapsamlı bir çalışmaya girişen Gökhan Aya ve Münir Tireli'yi Türkiye'de bir ilke imza atma cesaretini gösterdikleri için kutlamak gerekir.
MURAT TUNALI
Aktuel Dergisi - 02 Nisan 1998
Toplam Mesaj Sayısı: 61891 